HIV یا ایدز

HIV مخفف “Human Immunodeficiency Virus“ به معنی “ویروس نقص ایمنی انسان” است. ویروس، یک ذره زنده خیلی کوچک است که می‌تواند تکثیر و پخش شود اما برای زندگی نیاز به موجود زنده دیگری دارد. وقتی ویروس، سلولی را آلوده کند، شروع به تکثیر در داخل آن سلول می‌کند که در نهایت منجر به آسیب آن سلول می‌شود. انسان می‌تواند توسط فرد دیگری که به HIV مبتلا است آلوده شود و او نیز می‌تواند بقیه افراد را آلوده کند و بر این اساس HIV منتشر می ‌شود.

ویروسHIV چیست؟

این ویروس به سیستم ایمنی بدن شما آسیب می رساند و ابتلای شما به بیماری را آسان تر می کند. HIV در طی رابطه جنسی انتقال می یابد، با این حال کاندوم می تواند به محافظت از شما در برابر ابتلا به آن کمک کند. HIV عفونتی است که می تواند منجر به ایدز شود. ا

ین ویروس سلول های خاصی از سیستم ایمنی بدن را نابود می کند (سلولهایی که مسئول دفاع از بدن در برابر بیماری ها هستند و به شما در حفظ سلامتی کمک می کنند). وقتی HIV به سیستم ایمنی بدن شما آسیب برساند ، ابتلا به بیماری راحت تر می شود و حتی ممکن است فرد مبتلا به HIV در اثر عفونت هایی بمیرد که بدن افراد غیرمبتلا می تواند با آنها مقابله کند.

 اکثر مبتلایان به ویروس HIV سالها علائمی ندارند و کاملاً احساس سلامت می کنند، بنابراین حتی ممکن است ندانند که مبتلا به آن هستند.

هنگامی که فرد به HIV مبتلا شود، برای باقی عمر ویروس در بدنش می ماند. هیچ درمانی برای HIV وجود ندارد، با این حال داروها می توانند به سالم ماندن فرد مبتلا کمک کنند. داروی HIV احتمال ابتلای افراد دیگر به ویروس را کاهش می دهد یا حتی متوقف می کند.

مطالعات نشان می دهد که استفاده از درمانهای HIV می تواند میزان HIV را در خون فرد مبتلا کاهش دهد به طوری که حتی ممکن است در آزمایش قابل مشاهده نشود – وقتی این حالت اتفاق بیافتد فرد مبتلا نمی تواند دیگر HIV را از طریق رابطه جنسی منتقل کند.

اعمال مراقبت های درمانی برای فرد مبتلا واقعاً مهم است (به همین دلیل است که انجام آزمایش  HIV حایز اهمیت است). بدون اعمال مراقبت های درمانی، HIV می تواند منجر به ایدز شود در حالی که افراد مبتلا به HIV می توانند از طریق دارو زندگی طولانی و سالمی داشته باشند و انتقال ویروس HIV به دیگران را متوقف کنند.

علائم HIV 

فراد مبتلا به HIV معمولاً بلافاصله پس از ابتلا علائم آن را نشان نمی دهند، بنابراین ممکن است ندانند که به آن مبتلا شده اند. ممکن است سال ها قبل از آنکه HIV شما را بیمار کند، ویروس را گرفته باشید.

علائم اولیه HIV

افراد معمولاً پس از آلوده شدن به این ویروس به مدت طولانی کاملا سالم به نظر می رسند و احساس سلامتی می کنند. HIV ممکن است 10 سال یا بیشتر طول بکشد تا علائمش را آشکار نماید و این زمان می تواند برای افرادی که داروهای HIV مصرف می کنند، خیلی بیشتر به طول بیانجامد.

به همین دلیل است که انجام آزمایش HIV بسیار حایز اهمیت است، خصوصاً اگر رابطه جنسی محافظت نشده داشته باشید یا سرنگ های اشتراکی به کار برده باشید، انجام این آزمایش بسیار مهم تر می شود. درمان HIV می تواند به شما در سالم ماندن کمک کند و همچنین می تواند احتمال ابتلای دیگر افراد به HIV را در حین رابطه جنسی کاهش دهد یا حتی متوقف کند.

2-4 هفته اول پس از آلوده شدن به HIV، ممکن است احساس تب، بدن درد و کسالت داشته باشید. این علائم که مشابه علائم آنفلوانزا هستند، اولین واکنش بدن شما به عفونت HIV است. در این وضعیت در بدن شما ویروس زیادی وجود دارد، بنابراین شیوع ویروس HIV به افراد دیگر در این زمان بسیار آسان است.

این علائم فقط برای چند هفته ادامه دارند و معمولاً تا سالها بعد دیگر علائمی ندارید. با این حال در این حالت نهفته نیز HIV می تواند به افراد دیگر انتقال یابد – فارغ از اینکه علائمی داشته باشید یا نداشته باشید.

HIV سلولهایی از سیستم ایمنی بدن به نام سلول های CD4 یا سلولهای T را از بین می برد. بدن بدون سلول های CD4 در مبارزه با بیماری ها عملکردش تضعیف می شود. این امر باعث می شود که فرد بیمار به واسطه ابتلا به عفونت هایی بیمار شود که به بدن در حالت غیرآلوده و معمولی آسیب نمی رسانند. با گذشت زمان، آسیب های وارده از سوی HIV به سیستم ایمنی بدن منجر به وقوع ایدز می شود.

یدز در صورت عدم مداوا، معمولاً حدود 10 سال پس از ابتلا به HIV اتفاق می افتد. درمان آن می تواند بروز ایدز در فرد مبتلا را به تاخیر اندازد یا حتی از ابتلا به ایدز در او جلوگیری کند.

علائم بیماری ایدز در زنان :

• برفک – یک پوشش ضخیم و سفید بر سطح زبان یا دهان که ناشی از عفونت مخمر است و گاهی همراه با گلودرد است
• عفونت شدید یا مکرر واژن ناشی از مخمر
• بیماری التهابی مزمن لگن
• عفونت های شدید و مکرر
• خستگی شدید و غیر قابل توضیحی که ممکن است با سردرد، حواس پرتی و یا سرگیجه همراه باشد
• کاهش وزن بیش از 5 کیلوگرم در مدتی کوتاه به طوری که ناشی از افزایش ورزش یا رژیم غذایی نیست
• دچار کبودی شدن به سادگی و راحت تر از حالت معمول
• دوره ای طولانی از اسهال های مکرر
• تب مکرر و یا تعریق شبانه
• غدد متورم یا سخت واقع در ناحیه گلو، زیر بغل یا کشاله ران
• سرفه های مداوم، عمیق و خشک
• نفس تنگی
• زوائد رنگی یا بنفش رنگ روی پوست یا داخل دهان
• خونریزی غیر قابل توضیح از زوائد روی پوست، دهان، بینی، مقعد یا مهبل
• بثورات فراوان یا غیرمعمول پوستی
• بی حسی یا درد شدید در دست یا پا، از دست دادن کنترل عضلات و رفلکس، فلج شدگی یا از بین رفتن قدرت عضلانی
• گیجی، تغییر شخصیت یا کاهش توانایی های ذهنی

اگر رابطه جنسی واژنی، مقعدی یا دهانی محافظت نشده داشته اید، آزمایش عفونت های مقاربتی از جمله آزمایش HIV برای شما ضروری است. درمان زودهنگام و پیوسته HIV می تواند سیستم ایمنی بدن شما را تقویت کرده و به شما در سالم ماندن کمک کند.

علائم بیماری ایدز در مردان :

مانند بسیاری از دیگر بیماری های مقاربتی، علائم ایدز در مردان کاملاً مشابه علائم ایدز در دیگر جنس هاست.

ایدز پیشرفته ترین مرحله HIV  (ویروس نقص ایمنی بدن انسان) است. افراد مبتلا به HIV ممکن است در همان ابتدای عفونتشان، علائمی مانند غدد متورم، تب، سردرد و درد عضلات از خود نشان دهند.

این هم ممکن است که تا 10 سال بعد از ابتلا هیچ گونه علامتی نداشته باشید. در این مرحله (یعنی 10 سال بعد)، HIV شروع کاری می کند که بدن فرد مبتلا دیگر نتواند با عفونت ها مقابله کند، بنابراین عفونت هایی در او شکل می گیرند که به طور عادی بر او تأثیری نمی گذاشتند.

هنگامی که ضعف سیستم ایمنی بدن فرد مبتلا به نقطه خاصی برسد، در این موقع ویروس تبدیل می شود به ایدز.

علائم ایدز در مردان شامل موارد زیر است:

• برفک – یک پوشش ضخیم و سفید بر سطح زبان یا دهان که ناشی از عفونت مخمر است و گاهی همراه با گلودرد است
• عفونت شدید یا مکرر واژن ناشی از مخمر
• بیماری التهابی مزمن لگن
• عفونت های شدید و مکرر
• خستگی شدید و غیر قابل توضیحی که ممکن است با سردرد، حواس پرتی و/یا سرگیجه همراه باشد
• کاهش وزن بیش از 10 پوند در مدتی کوتاه بطوری که ناشی از افزایش ورزش یا رژیم غذایی نیست
• دچار کبودی شدن به سادگی و راحت تر از حالت معمول
• دوره  ای طولانی از اسهال های مکرر
• تب مکرر و/یا تعریق شبانه
• غدد متورم یا سخت واقع در ناحیه گلو، زیر بغل یا کشاله ران
• سرفه های مداوم، عمیق و خشک
• نفس تنگی
• زوائد رنگی یا بنفش رنگ روی پوست یا داخل دهان
• خونریزی غیر قابل توضیح از زوائد روی پوست، دهان، بینی، مقعد یا مهبل
• بثورات فراوان یا غیرمعمول پوستی
• احساس بی حسی یا درد شدید در دست یا پا، از دست دادن کنترل عضلات و رفلکس، فلج  شدگی یا از بین رفتن قدرت عضلانی
• گیجی، تغییر شخصیت یا کاهش توانایی های ذهنی

تفاوت میان HIV و ایدز چیست؟

HIV ویروسی است که باعث ایدز می شود. ایدز مخفف سندرم نقص ایمنی اکتسابی است. HIV و ایدز یک چیز نیستند و افراد مبتلا به HIV همیشه ایدز ندارند.

HIV ویروسی است که از فردی به فرد دیگر منتقل می شود. HIV به مرور زمان نوعی سلول مهم از سیستم ایمنی بدن فرد مبتلا را از بین می برد (سلول هایی به نام CD4 یا سلول های T) که در محافظت از فرد در برابر عفونت ها کمک می کند. هنگامی که فرد به اندازه کافی از این سلول های CD4 نداشته باشد، بدن او نمی تواند با عفونت ها مقابله کند.

ایدز نوعی بیماری است ناشی از آسیب هایی که HIV به سیستم ایمنی بدن فرد مبتلا وارد می کند. فرد مبتلا به ایدز است اگر: یا به عفونت های خطرناکی ابتلا داشته باشد یا تعداد بسیار کمی از سلول های CD4 داشته باشد. ایدز جدی ترین مرحله HIV است و با گذشت زمان منجر به مرگ می شود.

بدون اعمال مراقبت های درمانی معمولاً حدود 10 سال طول می کشد تا فرد مبتلا به HIV به ایدز مبتلا شود. بدون اعمال مراقبت های درمانی موجب می شود سرعت آسیب رسانی ویروس کند شود و به این ترتیب به افراد مبتلا کمک می کند تا چندین دهه سالم بمانند.

تشخیص HIV و ایدز:

برای تشخیص وجود عفونت  اچ ای وی می توان از وریدخونی یا بزاق دهان نمونه برداری کرد. این نمونه ها برای پیداکردن آنتی بادی هایی می باشد که در پاسخ به ویروس ایدز در بدن برای مبارزه ساخته شده اند. برای تشخیص روش مستقیم و غیرمستقیم وجود دارد.

در روش غیرمستقیم ویروس تشخیص داده نمی شود بلکه آنتی بادی های ساخته شده در برابر ویروس شناسایی می شود. روش مستقیم آنتی ژن ها یا همان پروتئین های موجود در سطح ویروس یا RNA را تشخیص می دهد. انواع آزمایش های ایدز به روش های زیر می باشد:

• آزمایش الیزا  (Elisa)
• آزمایش سریع (Rappid)
• آزمایش وسترن بلات (Western Blot)
• تست RNA
• آزمایش اسید نوکلئیک (NAT)

به طور کلی آزمایشاتی که با بررسی خون می باشد سریعتر و دقیق تر از تست های بزاقی و انگشتی هستند.

 HIV چگونه منتقل می‌شود؟

HIV در خون و ترشحات جنسی فرد مبتلا و نیز شیر پستان زن آلوده، یافت می ‌شود. HIV‌ هنگامی منتقل می‌ شود که مقدار کافی از این ترشحات به بدن فردی برسد. بعد از بحث نحوه انتقال اچ ای وی، موردی که سوالات بسیاری برای افراد ایجاد می کنند، راه های ابتلا به ایدز است که در این قسمت به بررسی آن پرداخته ایم.

راه های مختلفی که فرد می‌تواند به HIV مبتلا گردد عبارتند از:

1. رابطه جنسی بدون محافظت با فرد آلوده

رابطه جنسی بدون کاندوم خطرناک است چرا که ویروسی که در ترشحات جنسی فرد آلوده وجود دارد می‌تواند بطور مستقیم به بدن شریک جنسی‌اش منتقل گردد. این موضوع در مورد تماس مقعدی (anal sex) هم صادق است. تماس جنسی دهانی (Oral sex) خطر کمتری دارند ولی اگر یک شریک جنسی خونریزی لثه یا زخم باز هر چند کوچک در دهانش داشته باشد و کاندوم استفاده نشود، HIV می‌ تواند منتقل شود.

2. تماس با خون فرد آلوده

اگر خون به میزان کافی از فرد آلوده به بدن فرد غیر آلوده وارد شود می‌تواند ویروس را به او منتقل کند.

3. سرایت از مادر حامله آلوده به جنین در داخل رحم و یا از شیرمادر آلوده به کودک

ویروس HIV از مادر آلوده به کودک ممکن است در دوران حاملگی، هنگام وضع حمل یا کمی بعد از زایمان انتقال یابد. HIV می‌تواند در شیر پستان زن آلوده وجود داشته باشد و به نوزادش منتقل شود اما با وجود داروهای خاص٬ شانس این انتقال بسیار کاهش می‌یابد هر چند در بسیاری از کشورهای در حال پیشرفت و فقیر، چنین داروهایی در دسترس نیست.

4. استفاده از محصولات خونی آلوده

در گذشته بسیاری از افراد از طریق انتقال خون و فرآورده‌های خونی آلوده٬ به HIV مبتلا می ‌شدند، در حال حاضر در اکثر نقاط جهان خون های اهدایی، آزمایش می ‌شوند و خطری در این زمینه وجود ندارد.

5. داروهای تزریقی

افرادی که بصورت غیر قانونی داروی تزریقی استفاده می ‌کنند نیز نسبت به عفونت HIV آسیب پذیر هستند. (به طور مثال معتادان تزریقی، که بصورت مخفیانه و غیر قانونی عمل کرده و معمولاً سرنگی برای تزریق در دسترس ندارند و از سرنگ مشترک استفاده می‌کنند.)

تست HIV مثبت و راهکارهای مناسب

 HIV مثبت به این معناست که شما به این ویروس آلوده شده‌اید اما به این معنی نیست که به ایدز مبتلا هستید. ایدز مرحله‌ای پیشرفته از ابتلا به ویروس HIV است و در صورتی که درمان ایدز را انجام ندهید یا از خودتان مراقبت نکنید به ایدز مبتلا می‌شوید. بنابراین اگر تست HIV شما مثبت شد انجام کارهای زیر ضروری است:

• به پزشک مراجعه کنید و تحت درمان قرار بگیرید.
• آزمایشات مربوط به دیگر بیماری‌های مقاربتی و سل را انجام دهید.
• گام‌هایی را برای مراقبت از سلامت عمومی خود انجام بدهید، برای مثال رژیم غذایی سالمی داشته باشید.
• به دنبال مشاوره و حمایت باشید.
• از کسانی که ارتباط جنسی با آن‌ها داشته‌اید بخواهید آزمایش ایدز را بدهند.
• مصرف سیگار را ترک کنید و مصرف تفریحی مواد و الکل را محدود کنید.
• اگر دچار سوءمصرف مواد مخدر هستید، برای ترک آن کمک بگیرید.

اگر آزمایش HIV من منفی باشد آيا به اين معناست که شريک جنسی من هم HIV منفی است؟

خیر. نتیجه آزمایش HIV تنها وضعیت HIV شما را نشان می‌دهد. HIV لزوما در هر بار رابطه جنسی منتقل نمی‌شود. بنابراین، انجام آزمایش HIV راهی نیست که متوجه شوید شریک جنسی شما به این ویروس آلوده است یا خیر.

مهم است که با شریک جنسی خود با صراحت صحبت کنید و از او بپرسید وضعیت HIV خود را به شما بگوید اما به خاطر داشته باشید که ممکن است او از وضعیت خود آگاه نباشد یا اگر مبتلا به HIV باشد حقیقت را به شما نگوید. بنابراین، بهتر است هر دوی شما آزمایش بدهید تا از سلامتی خود مراقبت کنید. همچنین دقت داشته باشید که اگر پارتنر شما به ایدز مبتلا باشد، تشخیص ایدز با آزمایش خون ساده می‌تواند به شما کمک کند.

راه‌های جلوگیری از انتقال ایدز

راه های انتقال ایدز متنوع است و برای جلوگیری از آن می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• در هر رابطه جنسی از کاندوم استفاده کنید.
• به شریک جنسی خود صراحتا در مورد وضعیت HIV خود بگویید.
• داروها را طبق دستورالعمل مصرف کنید.
• اگر مواد مخدر مصرف می کنید به‌هیچ‌عنوان از سوزن مشترک استفاده نکنید.
• یکی از راه‌هایی که دانشمندان در حال تلاش برای تهیه آن هستند، واکسن ایدز است. این واکسن هنوز به مرحله ی تولید نرسیده اما در صورت تولید می تواند بسیار موثر باشد.

درنهایت، لازم است بدانید HIV یک بیماری مادام‌العمر است اما درمان‌های فعلی به‌طور چشمگیری می‌توانند تاثیر این بیماری را بر روی سلامتی و سبک زندگی شما کاهش دهند، به خصوص اگر درمان خود را زودهنگام آغاز کنید.

ویروس اچ ای وی و بارداری

اگر فردی که مبتلا به ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV) است، بچه‌دار شود، ممکن است در دوران بارداری، در حین زایمان و وضع حمل و تا حدی از طریق شیردهی، عفونت را به نوزاد خود منتقل کند. خوشبختانه، استفاده از برخی از داروهای HIV در دوران بارداری و زایمان می‌تواند به طور چشمگیری این خطر را کاهش دهد.

با این حال، همه افراد مبتلا به HIV از ابتلا به این ویروس آگاه نیستند. به همین دلیل، کارشناسان به شدت توصیه می‌کنند که همه افراد باردار تحت غربالگری عفونت HIV قرار بگیرند. ابتلا به این ویروس را می‌توان با آزمایش خون مشخص کرد. غربالگری ابتلای مادر به ویروس اچ آی وی بخشی استاندارد مراقبت‌های دوران بارداری در جهان است.

درمان HIV

تاکنون هیچ‌گونه درمان قطعی که قادر باشد ویروس ایدز را از بدن حذف کند، کشف یا ابداع نشده است اما با مراقبت‌های پزشکی می‌توان HIV را به طور موثری کنترل کرد به طوری‌که در عرض ۶ ماه از شروع درمان، پیشروی ویروس متوقف ‌شود.